२६ जेठ,काठमाडौं । मध्यपूर्वमा चर्किंदै गएको सैन्य द्वन्द्व र भूराजनीतिक तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हवाई इन्धनको मूल्यमा भारी वृद्धि भएपछि विश्व हवाई उड्डयन उद्योग गम्भीर आर्थिक दबाबमा परेको छ। इन्धन लागतमा आएको तीव्र वृद्धिले विश्वभरका वायुसेवा कम्पनीहरूको नाफामा उल्लेख्य गिरावट आउने संकेत देखिएको छ।
अमेरिकी ब्युरो अफ ट्रान्सपोर्टेसन स्ट्याटिस्टिक्स (बीटीएस) का अनुसार पछिल्लो एक सय दिनयता मध्यपूर्वमा बढेको तनावका कारण अमेरिकी एयरलाइन्सहरूले मात्र अप्रिल महिनामा हवाई इन्धनका लागि झण्डै ६ अर्ब ५० करोड अमेरिकी डलर अतिरिक्त खर्च व्यहोर्नुपरेको छ।
तथ्यांकअनुसार हवाई इन्धनको मूल्य जुन महिनामा २६ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ भने गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ७८ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। इन्धनको मूल्यमा आएको यो असामान्य वृद्धिले वायुसेवा कम्पनीहरूको सञ्चालन खर्च उल्लेख्य रूपमा बढाएको छ।
विश्वव्यापी हवाई यातायात क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्ने संस्था इन्टरनेसनल एयर ट्रान्सपोर्ट एसोसिएसन (आईएटीए) ले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो प्रतिवेदनमा यस वर्ष एयरलाइन्सहरूको कुल शुद्ध नाफा २३ अर्ब अमेरिकी डलरमा सीमित हुने अनुमान गरिएको छ। यो यसअघि गरिएको प्रक्षेपणभन्दा १८ अर्ब डलर कम हो।
आईएटीएका अनुसार प्रति यात्रु शुद्ध नाफामा पनि उल्लेखनीय गिरावट आउने देखिएको छ। सन् २०२५ मा प्रति यात्रु ९.१० डलर रहेको खुद नाफा यस वर्ष घटेर ४.५० डलरमा सीमित हुने अनुमान गरिएको छ।
आईएटीएका महानिर्देशक विली वाल्सले मध्यपूर्वको अस्थिरता र इन्धन मूल्यवृद्धिले विश्व उड्डयन उद्योगको व्यावसायिक वातावरणलाई थप जोखिमपूर्ण बनाएको बताएका छन्। उनका अनुसार बढ्दो सञ्चालन खर्चले धेरै एयरलाइन्सहरूको वित्तीय अवस्था कमजोर बनाउँदै लगेको छ।
इन्धन लागतको चाप थेग्न नसक्दा अमेरिकी कम लागतको वायुसेवा कम्पनी ‘स्पिरिट एयरलाइन्स’ ले मे महिनाको सुरुमै आफ्नो सम्पूर्ण सेवा तथा सञ्चालन बन्द गर्नुपरेको छ। यस घटनालाई विश्व उड्डयन उद्योगमा देखिएको आर्थिक दबाबको प्रत्यक्ष उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।
उड्डयन क्षेत्रका विज्ञहरूका अनुसार हवाई इन्धनको मूल्य वृद्धि यही गतिमा जारी रहेमा अन्य साना तथा बजेट एयरलाइन्सहरू पनि सञ्चालन संकटमा पर्न सक्नेछन्। यसले विश्वव्यापी हवाई यात्राको लागत बढ्नुका साथै यात्रु भाडामा समेत प्रत्यक्ष असर पार्ने सम्भावना रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
विशेषज्ञहरूले मध्यपूर्वको तनाव चाँडै समाधान नभए विश्व उड्डयन उद्योगले आगामी महिनाहरूमा अझ गम्भीर आर्थिक चुनौती सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्।
