२१ पुष, काठमाडौं । अमेरिकाले भेनेजुएलामाथि सैन्य हस्तक्षेप गर्दै राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई नियन्त्रणमा लिएपछि विश्व राजनीति र अर्थतन्त्रमा एकाएक ठूलो तरङ्ग पैदा भएको छ ।
यस भूराजनीतिक तनावको सीधा र तत्काल असर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिएको छ, जहाँ लगानीकर्ताहरू असुरक्षित महसुस गर्दै सुन र चाँदीतर्फ आकर्षित भएका छन् । सोमबार एसियाली बजार खुल्नेबित्तिकै सुनको भाउमा १ दशमलव ८ प्रतिशतको उछाल आएर प्रतिऔंस करिब ३ हजार २८२ डलर पुगेको छ भने चाँदीको मूल्यमा पनि ३ दशमलव ५ प्रतिशतको उच्च वृद्धि देखिएको छ । सन् २०२५ भरि नै ऐतिहासिक उचाइ कायम गरेको सुनको बजारमा भेनेजुएला संकटले थप इन्धन थपेको छ, जसका कारण सुरक्षित लगानीका रूपमा बहुमूल्य धातुको माग ह्वात्तै बढेको हो ।
तेल बजारमा अन्योल र ‘पर्ख र हेर’ को स्थिति
ऊर्जा बजारमा भने भेनेजुएलाको घटनाक्रमपछि केही अन्योल र ‘पर्ख र हेर’ को स्थिति देखिएको छ । विश्वको तेल उत्पादनमा भेनेजुएलाको हिस्सा १ प्रतिशतभन्दा कम रहेकाले र त्यहाँका तेल खानी तथा पूर्वाधारहरू लामो समयदेखि जीर्ण अवस्थामा रहेकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा तत्कालै ठूलो वृद्धि भने देखिएको छैन । सोमबार ब्रेन्ट क्रुडको भाउ सामान्य घटेर प्रतिब्यारेल ६० डलर २३ सेन्टमा कारोबार भएको छ । यद्यपि, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलाको तेल अमेरिकाले सञ्चालन गर्ने घोषणा गरेसँगै आगामी दिनमा विश्व ऊर्जा राजनीति र मूल्य निर्धारणमा कस्तो मोड आउँछ भन्ने विषयमा विश्लेषकहरूले गम्भीर चासो व्यक्त गरेका छन् ।
ऐतिहासिक रेकर्ड र भविष्यको अनिश्चितता
सन् २०२५ मा अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर कटौती गर्ने संकेत, विभिन्न देशका केन्द्रीय बैंकहरूले गरेको भारी सुन खरिद र विश्वव्यापी आर्थिक अस्थिरताका कारण सुनको भाउले यसअघि नै ऐतिहासिक रेकर्डहरू तोडिसकेको थियो । डिसेम्बर २०२५ मा सुन प्रतिऔंस ४ हजार ५४९ डलरसम्म पुगेर सन् १९७९ पछिकै उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेको पृष्ठभूमिमा अहिलेको सैन्य हस्तक्षेपले बजारलाई झनै अनिश्चिततातर्फ धकेलेको छ ।
भेनेजुएलाको संकट लम्बिएमा वा अन्य शक्ति राष्ट्रहरू यसमा तानिएमा सुनको मूल्यले फेरि नयाँ रेकर्ड कायम गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ भने विश्व शेयर बजार र तेल बजारमा यसको दीर्घकालीन प्रभाव कस्तो रहला भन्नेमा सबैको नजर टिकेको छ ।
