१६ माघ, काठमाडौँ । प्रजातन्त्र स्थापना र नागरिक स्वतन्त्रताका लागि आफ्नो प्राणको आहुति दिने अमर शहीदहरूको सम्मानमा आज देशभर विविध कार्यक्रम गरी शहीद दिवस मनाइँदैछ । प्रत्येक वर्ष माघ १० देखि १६ गतेसम्म मनाइने शहीद सप्ताहको अन्तिम दिन आज शुक्रबार मुलुकभर शहीदप्रति श्रद्धा सुमन व्यक्त गरिँदैछ । कठोर र निरङ्कुश राणा शासनविरुद्ध क्रान्ति बिगुल फुकेका कारण मृत्युदण्ड पाएका वीर शहीदहरू शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द र गङ्गालाल श्रेष्ठको योगदानलाई कदर गर्दै यो दिवस मनाउन लागिएको हो ।
इतिहासअनुसार विसं १९९७ माघ १० गते शुक्रराज शास्त्रीलाई टेकू दोभानमा र माघ १२ गते धर्मभक्त माथेमालाई सिफलमा मृत्युदण्ड दिइएको थियो । त्यसैगरी, माघ १४ गते गङ्गालाल श्रेष्ठ र दशरथ चन्दलाई शोभा भगवतीस्थित भचाखुसीमा गोली हानी हत्या गरिएको थियो । सोही क्रान्तिमा संलग्न भएको अभियोगमा टङ्कप्रसाद आचार्य र रामहरि शर्मालाई भने चारपाटा मुडेर आजीवन काराबासको सजाय दिइएको थियो। कारागारभित्रैबाट शहीद दिवस मनाउन सुरु गरिए पनि प्रजातन्त्रको उदयपछि मात्र उक्त समाचार सार्वजनिक भएको थियो ।
नेपालमा शहीद सप्ताह मनाउने परम्पराको इतिहास निकै पुरानो छ। विसं २००९ मा तत्कालीन राजा त्रिभुवनको अध्यक्षतामा पहिलोपटक शहीद सप्ताह मनाइएको थियो भने २०११ सालमा नेपालको पहिलो राजनीतिक दल प्रजापरिषद्ले यसलाई निरन्तरता दिएको थियो। यद्यपि, २०१७ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि दलहरूमाथि प्रतिबन्ध लाग्दा यो दिवस केही समय ओझेलमा परेको थियो। विसं २०४६ को जनआन्दोलनपछि काठमाडौँ महानगरपालिका र राज्यस्तरबाटै यसलाई पुनः विशेष महत्त्वका साथ मनाउन थालिएको हो ।
नेपालको पहिलो शहीद लखन थापालाई मानिए तापनि १९९७ का चार वीर शहीदहरूलाई प्रजातन्त्रका खम्बाका रूपमा सम्मान गरिँदै आएको छ। आज काठमाडौँ महानगरपालिकाले विशेष समारोहको आयोजना गरी शहीदहरूको स्मरण गर्दैछ भने सरकारले पनि विभिन्न औपचारिक कार्यक्रममार्फत उनीहरूको त्याग र बलिदानको चर्चा गरिरहेको छ। शहीदको सपना साकार पार्नु र उनीहरूले देखाएको लोकतान्त्रिक मार्गमा अविचलित लाग्नु नै उनीहरू प्रतिको सच्चा श्रद्धाञ्जली हुने विश्वास गरिएको छ।
