१० बैशाख, काठमाडौं । नेपालको निर्जीवन बीमा बजारले चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्म आइपुग्दा व्यवसायको आकारमा उल्लेख्य वृद्धि गरेको छ ।
नेपाल बीमा प्राधिकरणको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार चैत मसान्तसम्म १४ वटा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले कुल ३६ अर्ब ५८ करोड २० लाख रुपैयाँ बराबरको कुल बीमा शुल्क आर्जन गरेका छन् ।
अघिल्लो वर्षको तुलनामा देखिएको यो बढोत्तरीले बीमा क्षेत्रमा सकारात्मक तरंग ल्याए पनि बजारको असमान वितरण र केही प्राविधिक चुनौतीहरू भने अझै कायमै छन् ।
व्यवसाय विस्तारमा उत्साहजनक फड्को
पछिल्लो समय बीमा क्षेत्रमा भएको मर्जर (गाभ्ने–गाभिने) नीति र जनचेतनामा आएको सुधारले गर्दा समग्र व्यवसायको ग्राफ उकालो लागेको देखिन्छ । चैत महिनामा मात्रै कम्पनीहरूले ४ अर्ब ८७ करोड ९६ लाख रुपैयाँको व्यापार गर्नुले आर्थिक मन्दीका बाबजुद पनि जोखिम न्यूनीकरणतर्फ सर्वसाधारण र व्यावसायिक क्षेत्रको चासो बढेको पुष्टि गर्छ ।
गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा भएको यो वृद्धिले लगानीकर्ता र बीमकहरूमा नयाँ उत्साह थपेको छ । विशेषगरी शिखर, सगरमाथा लुम्बिनी र हिमालयन एभरेष्ट जस्ता ठूला कम्पनीहरूले अर्बौँको व्यवसाय गरेर बजारलाई चलायमान बनाएका छन् ।
असमान बजार हिस्सा र प्रतिस्पर्धाको चुनौती
यद्यपि, यो तथ्यांकको अर्को पाटोलाई हेर्दा बजारको ठूलो हिस्सा केही सीमित कम्पनीहरूको मुठ्ठीमा रहेको देखिन्छ । शिखर इन्स्योरेन्स एक्लैले ४ अर्ब ८० करोड आर्जन गर्दा सूचीको अन्तिममा रहेको नेशनल इन्स्योरेन्स १ अर्बको सीमा पनि कटाउन असफल भएको छ ।
यसले बजारमा ‘ठूला झन् ठूला’ हुँदै जाने र साना कम्पनीहरूलाई प्रतिस्पर्धामा टिक्न धौ–धौ हुने स्थिति सिर्जना गरेको छ । मर्जरपछि पनि केही कम्पनीहरूले अपेक्षित व्यवसाय विस्तार गर्न नसक्नुले व्यवस्थापकीय कौशलमाथि प्रश्न उठाएको छ ।
दाबी भुक्तानी र विश्वासको संकट
व्यापारको आकार ३६ अर्ब माथि पुग्नु सकारात्मक भए पनि बीमा क्षेत्रको वास्तविक सफलता व्यवसाय संकलनमा मात्र नभई दाबी भुक्तानीको सरलतामा निर्भर गर्दछ । पछिल्लो समय कृषि र लघुबीमाको दाबी भुक्तानीमा देखिएको ढिलाइ र झन्झटिलो प्रक्रियाका कारण कतिपय बीमितहरूमा अझै पनि पूर्ण विश्वास पलाउन सकेको छैन ।
व्यापार बढेसँगै दायित्व पनि बढ्ने हुनाले कम्पनीहरूले दाबी फर्स्योटलाई कत्तिको प्राथमिकता दिन्छन् भन्ने पक्ष नै आगामी दिनमा यो क्षेत्रको स्थायित्वको आधार बन्ने देखिन्छ । समग्रमा, निर्जीवन बीमा बजारले अंकमा फड्को मारेको छ, तर यसलाई दिगो बनाउन कम्पनीहरूले आफ्नो सेवाको गुणस्तर र साना बीमितहरूसम्मको पहुँचलाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने चुनौती देखिन्छ ।
