७ चैत,काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा सदस्य चुनावमा बालअधिकारसम्बन्धी निर्वाचन आचारसंहिता कार्यान्वयन अध्ययन प्रतिवेदनले चुनावअघि र चुनावपछि साढे ३ सय भन्दा बढी उल्लङ्घनका घटना दर्ता भएको देखाएको छ।
बालबालिका शान्तिक्षेत्र राष्ट्रिय अभियान नेपाल (सीजप) द्वारा तयार गरिएको अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार चुनावअघि २८६ र चुनावपछि १९ घटना दर्ता भएका थिए। चुनाव प्रचारका क्रममा बालबालिकालाई झण्डा बोकेर जुलुस, राजनीतिक पोशाक लगाएर प्रचार सामग्री वितरण, गीत–नृत्य कार्यक्रममा सहभागी गराउने, भिडियो र सामाजिक सञ्जालमा राजनीतिक सन्देश सम्प्रेषण गर्न लगाउने गतिविधि भएका पाइएको छ।
प्रतिवेदनमा उल्लेख छ कि मतदान केन्द्रको रूपमा विद्यालय भवन व्यापक रूपमा प्रयोग गर्दा बालबालिकाका लागि बालमैत्री वातावरण कायम राख्न चुनौती भएको छ। देशभरका १०,९६७ मतदानस्थलमध्ये झन्डै ९,४५० विद्यालयमा मतदानस्थल स्थापना गरिएको थियो।
अभियानका अध्यक्ष तिलोत्तम पौडेल का अनुसार यस्ता क्रियाकलापले निर्वाचन आचारसंहिताको प्रत्यक्ष उल्लङ्घन गरेका छन्। राष्ट्रिय बाल अधिकार परिषद्का कार्यक्रम संयोजक श्रीराम अधिकारी ले कानूनी रूपमा कडा व्यवस्था ल्याउनुपर्ने बताएका छन्।
निर्वाचन आयोगले केही उल्लङ्घनको सम्बन्धमा कारबाहीसमेत गरेको थियो। उदाहरणका लागि श्रम संस्कृति पार्टी र जाजरकोट क्षेत्र नं १ का उम्मेदवार शक्तिबहादुर बस्नेतलाई दफा १३ को उपदफा (१) को खण्ड (घ) उल्लङ्घन गरेको भन्दै २५–२५ हजार रुपैयाँ जरिवाना गरिएको थियो।
प्रतिवेदनले राजनीतिक दल, राज्य निकाय, समुदाय र परिवार सबैको जिम्मेवार भूमिका आवश्यक रहेको सुझाव दिएको छ। राजनीतिक दललाई बालबालिकालाई चुनावी गतिविधिमा प्रयोग नगर्न, बालमैत्री चुनावी अभ्यास अपनाउन र विद्यालय तथा बालबालिका केन्द्रित स्थानमा चुनावी गतिविधि नगर्न सिफारिस गरिएको छ।
यसैगरी, निर्वाचन आयोग, सुरक्षा निकाय, सरकार र नीति निर्मातालाई बालबालिकाको प्रयोग रोक्न प्रभावकारी अनुगमन, डिजिटल माध्यममा रोकथाम र मतदाता शिक्षा कार्यक्रममा बालअधिकार सचेतना समावेश गर्न प्रतिवेदनले सिफारिस गरेको छ।
