३० बैशाख, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको यस साता हुने चीन भ्रमणलाई विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रबीचको सम्बन्ध र प्रतिस्पर्धालाई नयाँ स्वरूप दिने एक ऐतिहासिक अवसरका रूपमा हेरिएको छ ।
सन् २०१७ पछि कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपतिको यो पहिलो चीन भ्रमण भए पनि वर्तमान भूराजनीतिक परिस्थिति भने पहिलेभन्दा निकै जटिल र भिन्न रहेको छ । विशेषगरी प्रविधि, व्यापार, ताइवान र जारी इरान युद्धजस्ता विषयहरू यस भ्रमणको केन्द्रमा रहने देखिएका छन् ।
प्रमुख एजेन्डा र इरान युद्धको छाया
यस भ्रमणमा ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच इरान युद्ध अन्त्यका लागि सहमति खोज्ने प्रयास हुनेछ। तीन महिनादेखि जारी इरान युद्धको विषय ट्रम्पका लागि मुख्य चुनौती बनेको छ । उनले चीनलाई इरानमाथि दबाब दिन र स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः खुलाउन आग्रह गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
यद्यपि, चीनले इरानलाई नयाँ हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली उपलब्ध गराउन लागेको अमेरिकी गुप्तचर निकायको दाबीले वातावरण थप पेचिलो बनाएको छ ।
व्यापारिक सम्बन्ध र प्रविधि प्रतिस्पर्धा
भ्रमणका क्रममा व्यापारिक सम्बन्ध सुधारका लागि उच्चस्तरीय वार्ताहरू हुने तय भएको छ । अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलमा एप्पलका प्रमुख टिम कुक र टेस्लाका एलन मस्क जस्ता दिग्गज उद्यमीहरू समावेश हुनुले यसको व्यापारिक महत्त्वलाई प्रस्ट पार्छ ।
दुई देशबीच एयरोस्पेस, कृषि र ऊर्जा क्षेत्रमा नयाँ सम्झौताहरू घोषणा हुन सक्ने सम्भावना छ । चीनले आफ्नो दुर्लभ खनिज र विशाल बजारलाई दबाबको रूपमा प्रयोग गर्दै अमेरिकी उच्च प्रविधि निर्यातमा लगाइएको प्रतिबन्ध खुकुलो बनाउन चाहेको छ ।
ताइवान र भूराजनीतिक सन्तुलन
ताइवानको मुद्दामा पनि दुवै पक्षबीच गम्भीर छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ । चीनले ताइवानलाई हतियार बिक्री घटाउन र अमेरिकी नीति स्पष्ट पार्न दबाब दिने सम्भावना छ भने ट्रम्पले ‘एक चीन नीति’ लाई मान्यता दिए पनि ताइवानको आत्मरक्षाका लागि हतियार सहयोग जारी राखेका छन् ।
चीनको रणनीति र अपेक्षा
बेइजिङले अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचन र इरान युद्धमा अल्झिएको अमेरिकाको अवस्थालाई आफ्नो हितमा प्रयोग गर्न खोजिरहेको छ । चीनका लागि अमेरिका–चीन सम्बन्धमा स्थिरता आउनु नै उसको उदयका लागि महत्त्वपूर्ण सफलता हुने विश्लेषण गरिएको छ ।
ट्रम्पलाई अमेरिकी मतदातामाझ देखाउन ठूला उपलब्धि आवश्यक रहेकाले चीनले कृषि उत्पादन र विमान खरिदजस्ता विषयलाई आफ्नो लाभका लागि प्रयोग गर्न सक्ने देखिन्छ ।
