२१ जेठ, काठमाडौं । त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) ले अध्ययन बिदाको सुविधा लिएर सेवामा नफर्किएका प्राध्यापकहरूबाट राज्यको ढुकुटी फिर्ता गराउने अभियानमा ठूलो सफलता हात पारेको छ ।
विश्वविद्यालयको छानबिनमा अध्ययन बिदाको चरम दुरुपयोग गरी बिदा सकिएपछि पनि काममा नफर्किएका ३९८ जना प्राध्यापकका कारण विश्वविद्यालयलाई २ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको आर्थिक नोक्सानी भएको तथ्य सार्वजनिक भएको थियो । सोही प्रतिवेदनको कार्यान्वयन स्वरूप हालसम्म ४४ जना प्राध्यापकले आफ्नो अध्ययन अवधिको तलब–भत्ता र ब्याजसहित ११ करोड रुपैयाँ त्रिविलाई फिर्ता गरेका छन् । डा. जीवन काफ्लेको संयोजकत्वमा गठित छानबिन समितिले यस विषयलाई निरन्तरता दिन एक विशेष ‘हेल्प डेस्क’ समेत सञ्चालन गरिरहेको छ ।
उक्त रकम फिर्ता गर्नेहरूमा वर्तमान सांसदहरू समेत रहेका छन् । रास्वपाका सांसद डा. आनन्द चन्दले ४४ लाख ५६ हजार र नेपाली कांग्रेसका राष्ट्रिय सभा सदस्य जगत तिमिल्सिनाले ३३ लाख ५० हजार रुपैयाँ त्रिविको खातामा जम्मा गरेका हुन् । त्रिविको सेवा नियमावलीअनुसार अध्ययन बिदामा जाने प्राध्यापकले बिदापछि अनिवार्य रूपमा विश्वविद्यालयको सेवामा फर्केर तोकिएको अवधि काम गर्नुपर्ने प्रावधान छ ।
तर, लामो समयदेखि थुप्रै प्राध्यापकले बिदाको सुविधा लिएपछि राजीनामा दिने वा सम्पर्कविहीन हुने गरेका थिए, जसका कारण त्रिविले दक्ष जनशक्ति र आर्थिक स्रोत दुवै गुमाउँदै आएको थियो ।
यस घटनालाई उच्च शिक्षामा सुशासन र जवाफदेहिता स्थापित गर्ने महत्वपूर्ण कदमका रूपमा लिइएको छ । शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री सस्मित पोखरेलले यो अभियानलाई सार्वजनिक स्रोतको संरक्षण र विश्वविद्यालयको शैक्षिक साख जोगाउने अभियानको रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।
हालसम्म थप ६१ जनाले रकम फिर्ताका लागि निवेदन दिइसकेका छन् भने, विश्वविद्यालयले बाँकी प्राध्यापकहरूलाई पनि यथाशीघ्र सम्पर्कमा आउन सार्वजनिक सूचना जारी गर्ने र अटेर गरे थप कानुनी कारबाही अघि बढाउने तयारी गरेको छ ।
यो कदमले राज्यको लगानीमा विदेशमा अध्ययन गरेका प्राध्यापकहरूको नैतिक जिम्मेवारी र सार्वजनिक उत्तरदायित्वलाई पुनः स्थापित गर्न मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
