१० असार, काठमाडौं । नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा भन्सार छली गरी अवैध रूपमा सामान भित्र्याउने क्रम चुनौतीका रूपमा खडा भएको छ ।
नेपाल प्रहरीको पछिल्लो ६ वर्षको तथ्यांकले यो अवधिमा कुल १५ अर्ब ६१ करोड ४ लाख रुपैयाँ बराबरको अवैध सामान नियन्त्रणमा लिएको देखाएको छ । खुला सीमाको फाइदा उठाउँदै विभिन्न नाका हुँदै भित्रिने सुन, चाँदी, स्रोत नखुलेको रकम, हुन्डी कारोबार र अन्य प्रतिबन्धित वस्तुहरूको ओसारपसारले सुरक्षा निकायलाई समेत हम्मेहम्मे पारिरहेको छ ।
बरामद वस्तुमा सुनको बर्चस्व
प्रहरीको विवरण अनुसार ६ वर्षको अवधिमा बरामद भएका सामानमध्ये सुनको हिस्सा सबैभन्दा ठूलो छ। यस अवधिमा मात्र ३ अर्ब ८३ करोड २७ लाख रुपैयाँ बराबरको सुन बरामद भएको छ ।
त्यस्तै, चाँदी ८ करोड ९४ लाख, स्रोत नखुलेको नगद ७७ करोड ७१ लाख, हुन्डी कारोबारको ३८ करोड ५५ लाख र ४६ करोड ३७ लाख रुपैयाँ बराबरको अवैध विदेशी मुद्रा प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ । यीबाहेक नदीजन्य पदार्थ, काठ र पशुपंक्षीको अवैध तस्करी पनि उत्तिकै मात्रामा भइरहेको तथ्यांकले पुष्टि गर्छ ।
सुरक्षा निकायको सक्रियता र बढ्दो चुनौती
प्रहरी प्रवक्ता अविनारायण काफ्लेका अनुसार सीमा क्षेत्रमा सुरक्षा निगरानी र चेकजाँचलाई निकै कडा बनाइएको छ । ‘भन्सार प्रशासनसँग समन्वय गर्दै हामीले सूचनाको आधारमा गैरकानुनी सामान नियन्त्रणमा लिने कार्यलाई विशेष प्राथमिकता दिएका छौँ’ उनले भने।
चालु आर्थिक वर्षको हालसम्म मात्रै २ अर्ब ४० करोड ७३ लाख रुपैयाँ बराबरको अवैध सामान बरामद हुनुले प्रहरीको सक्रियता बढेको प्रष्ट हुन्छ । तर, बरामदको यो बढ्दो दरले अवैध कारोबारको सञ्जाल अझै पनि फराकिलो रहेको संकेत गर्छ ।
राजस्वमा असर र आगामी रणनीति
भन्सार छलीका कारण राज्यले बर्सेनि अर्बौँ रुपैयाँ राजस्व गुमाउनुका साथै वैधानिक व्यापार गर्ने व्यवसायीहरू अस्वस्थ प्रतिस्पर्धाको मारमा पर्ने गरेका छन् । यसले स्वदेशी उत्पादन र घरेलु उद्योगमा समेत गम्भीर धक्का पुर्याइरहेको छ ।
विज्ञहरूका अनुसार भन्सार छली नियन्त्रण गर्न केवल प्रहरीको सक्रियता मात्र पर्याप्त छैन । यसका लागि प्रहरी, भन्सार प्रशासन, स्थानीय तह र सीमा सुरक्षासँग सम्बन्धित अन्य निकायहरूबीच थप प्रभावकारी समन्वय, आधुनिक प्रविधिको प्रयोग र कडा अनुगमनको खाँचो देखिएको छ ।
आवरण तस्विरः एआई जेनेरेट
