४ असार, काठमाडौं । संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबिच लामो समयदेखिको तिक्ततापूर्ण सम्बन्धलाई पूर्णविराम लगाउँदै एक ऐतिहासिक शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको छ ।
फ्रान्सको ऐतिहासिक भर्साइल्स दरबारमा आयोजित विशेष समारोहबिच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले शुक्रबारका लागि तय गरिएको कार्यक्रमभन्दा एक दिन अगावै यस अन्तरिम सम्झौता (एमओयू) मा हस्ताक्षर गरेका हुन् ।
भर्साइल्समा राष्ट्रपति म्याक्रोनसँगको भेटघाटका क्रममा ट्रम्पले हस्ताक्षर गरेपछि, इरानी राष्ट्रपति पेजेस्कियानले इरानबाटै इलेक्ट्रोनिक माध्यमबाट सम्झौतालाई अनुमोदन गरेका थिए । नेपाली समयअनुसार बिहीबार बिहानैदेखि यो सम्झौता कार्यान्वयनमा आइसकेको छ ।
१४ बुँदे यो बृहत् सम्झौताले मध्यपूर्वको भू–राजनीतिमा ठूलो तरंग ल्याएको छ। सम्झौताको मुख्य आधारका रूपमा इरानले भविष्यमा कहिल्यै पनि आणविक हतियार विकास नगर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ । यसका साथै, सम्झौताले लेबनानमा जारी द्वन्द्वको अन्त्य, होर्मुज स्ट्रेटको मार्ग पुनः सञ्चालन र अमेरिकी नौसेनाद्वारा लगाइएको नाकाबन्दी हटाउने मार्ग प्रशस्त गरेको छ । यस क्षेत्रको पुनर्निर्माण र आर्थिक उत्थानका लागि ३०० अर्ब डलरको विशेष कोष स्थापना गर्ने सहमतिसमेत भएको छ, जसमा अमेरिकाले स्वेच्छिक सहभागिता जनाउने नीति लिएको छ ।
यो सम्झौतासँगै विश्व बजारमा समेत सकारात्मक प्रतिक्रिया देखिन थालेको छ । अमेरिकी नाकाबन्दी क्षेत्रबाट इरानी तेल ट्यांकरहरू बाहिरिने क्रम सुरु भइसकेको छ, जसले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा सहजता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
यद्यपि, वासिङ्टनमा यस सम्झौतालाई लिएर मिश्रित प्रतिक्रियाहरू आइरहेका छन्, जेडी भान्सलगायतका अमेरिकी नेताहरूले यसलाई ओबामा कार्यकालको नीतिभन्दा निकै फरक र साहसिक कदमका रूपमा विश्लेषण गरेका छन् ।
जेनेभाको लुसर्नमा हुने भनिएको औपचारिक हस्ताक्षर समारोह अगावै भर्साइल्समा भएको यो आकस्मिक र द्रुत हस्ताक्षरलाई कूटनीतिक वृत्तमा युद्धविरामको ‘टर्निङ पोइन्ट’ मानिएको छ ।
