१० जेठ,काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले इरानसँग सम्भावित कूटनीतिक सम्झौता धेरै हदसम्म टुंगो लागिसकेको बताएका छन्। उनले मध्यपूर्वमा तनाव कम हुने संकेत गर्दै रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलमार्ग खुल्ने सम्भावना समेत औंल्याएका छन्।
सीएनएनका अनुसार पत्रकारहरूसँगको कुराकानीमा ट्रम्पले इरानसँगको वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको बताएका हुन्। उनले सम्भावित सम्झौताले क्षेत्रीय स्थायित्वमा सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
ट्रम्पले “सम्झौता धेरैजसो तय भइसकेको” उल्लेख गर्दै होर्मुज जलमार्ग खुला हुनु विश्व अर्थतन्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि राम्रो संकेत हुने बताएका छन्। यद्यपि उनले सम्झौताका मुख्य बुँदा वा अन्तिम सहमतिबारे विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरेका छैनन्।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार अमेरिकी प्रशासनभित्र इरानसँग आणविक कार्यक्रम, क्षेत्रीय सुरक्षा तथा समुद्री मार्ग सुरक्षासम्बन्धी विषयमा निरन्तर छलफल भइरहेको छ। विशेषगरी मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव, तेल आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग सुरक्षालाई केन्द्रमा राखेर कूटनीतिक प्रयास भइरहेको जनाइएको छ।
होर्मुज जलमार्ग विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमध्ये एक मानिन्छ। खाडी क्षेत्रबाट विश्व बजारमा निर्यात हुने ठूलो परिमाणको कच्चा तेल यही मार्ग हुँदै जाने भएकाले यस क्षेत्रमा उत्पन्न तनावले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गरेको छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा अमेरिका र इरानबीच आणविक कार्यक्रम, आर्थिक प्रतिबन्ध तथा क्षेत्रीय प्रभावलाई लिएर सम्बन्ध तनावपूर्ण रहँदै आएको थियो। ट्रम्प प्रशासनको अघिल्लो कार्यकालमा अमेरिकाले इरानसँगको आणविक सम्झौताबाट बाहिरिने निर्णय गरेपछि दुई देशबीच तनाव थप बढेको थियो।
तर पछिल्लो अभिव्यक्तिले ट्रम्प प्रशासन प्रत्यक्ष टकरावभन्दा पनि नयाँ कूटनीतिक समझदारीतर्फ अघि बढ्न खोजिरहेको संकेत दिएको विश्लेषण गरिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूका अनुसार यदि अमेरिका र इरानबीच नयाँ सहमति कायम भयो भने त्यसले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था, विश्व ऊर्जा बजार तथा अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक समीकरणमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ।
