१९ जेठ,काठमाडौं । नेपालको इतिहासकै सबैभन्दा दुःखद र रहस्यमय घटनामध्ये एक मानिने नारायणहिटी दरबार हत्याकाण्ड भएको आज २५ वर्ष पूरा भएको छ। तत्कालीन राजा वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहसहित राजपरिवारका अधिकांश सदस्यको ज्यान गएको यस घटनाको स्मृतिमा आज देशका विभिन्न स्थानमा श्रद्धाञ्जली तथा स्मरण कार्यक्रम आयोजना गरिँदै छन्।
विसं २०५८ जेठ १९ गते शुक्रबार नारायणहिटी राजदरबारमा आयोजित नियमित पारिवारिक भोजका क्रममा भएको गोलीकाण्डमा तत्कालीन राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य, अधिराजकुमार नीराजन, अधिराजकुमारी श्रुति, राजाका भाइ धीरेन्द्र शाह तथा राजपरिवारका अन्य सदस्यको मृत्यु भएको थियो।
घटनापछि गम्भीर घाइते अवस्थामा रहेका तत्कालीन युवराज दीपेन्द्र शाहलाई जेठ २० गते राजा घोषणा गरिएको थियो। उनी उपचाररत र अचेत अवस्थामा रहेकाले तत्कालीन अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र शाहलाई राजप्रतिनिधिको जिम्मेवारी दिइएको थियो।
जेठ २२ गते उपचारकै क्रममा दीपेन्द्रको निधन भएपछि ज्ञानेन्द्र शाह नेपालको नयाँ राजा बनेका थिए।
घटनाको छानबिनका लागि तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश केशवप्रसाद उपाध्याय र प्रतिनिधिसभाका सभामुख तारानाथ रानाभाट सम्मिलित दुई सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरिएको थियो। समितिले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा युवराज दीपेन्द्रले नै राजपरिवारका सदस्यमाथि गोली चलाएर अन्ततः आफूलाई पनि गोली हानेको निष्कर्ष निकालिएको थियो।
यद्यपि, प्रतिवेदन सार्वजनिक भएको २५ वर्ष बितिसक्दा पनि दरबार हत्याकाण्डबारे विभिन्न आशंका, प्रश्न र बहसहरू पूर्ण रूपमा समाप्त भएका छैनन्। घटनाको वास्तविकता र पृष्ठभूमिबारे नेपाली समाजमा अझै पनि जिज्ञासा र चासो कायम छ।
जनप्रिय र शालीन शासकका रूपमा परिचित राजा वीरेन्द्र तथा राजपरिवारका सदस्यहरूको सम्झनामा प्रत्येक वर्ष जेठ १९ गते विशेष रूपमा स्मरण गरिने गरिन्छ। दरबार हत्याकाण्ड नेपालको राजनीतिक तथा सामाजिक इतिहासको एक महत्वपूर्ण र पीडादायी अध्यायका रूपमा आज पनि स्मरण गरिन्छ।
