१३ फाल्गुण, काठमाडौं । झन्डै १८ वर्षअघि अधिकार र पहिचानको मुद्दा बोकेर मधेस विद्रोहबाट उदाएका क्षेत्रीय दलहरू यतिबेला इतिहासकै सबैभन्दा कठिन रक्षात्मक अवस्थामा पुगेका छन् ।
आसन्न निर्वाचनमा मधेस केन्द्रित दलहरूको वर्चस्व तोड्न नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापा र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका प्रभावशाली नेता बालेन शाहको सक्रियताले नयाँ समीकरण पैदा गरिदिएको छ ।
काठमाडौँको सुरक्षित क्षेत्र छोडेर सर्लाही–४ बाट चुनावी मैदानमा उत्रिएका थापा र काठमाडौँको मेयर पद त्याग गरी झापा–५ बाट उम्मेदवारी दिएका शाहको प्रभावले मधेसका रैथाने शक्तिहरू उपेन्द्र यादव, सीके राउत र राजेन्द्र महतोका लागि खतराको घन्टी बजाइदिएको छ । विशेषगरी युवा पुस्तामा बालेनप्रति देखिएको आकर्षण र गगनको मधेस झराइले पुराना दलहरूको ‘भोट बैंक’ मा ठुलो धक्का लाग्ने आकलन गरिएको छ ।
झन्डै दुई दशकदेखि मधेसको राजनीतिमा वर्चस्व जमाएका क्षेत्रीय दलहरू यसपटकको निर्वाचनमा इतिहासकै कठिन रक्षात्मक अवस्थामा पुगेका छन्। नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापा र स्वतन्त्र उम्मेदवार बालेन शाहको मधेस प्रवेशले परम्परागत राजनीतिक समीकरणलाई उथलपुथल पारिदिएको छ । आन्तरिक टुटफुट र सत्ताको लुछाचुँडीले कमजोर बनेका उपेन्द्र यादव, सीके राउत र राजेन्द्र महतो जस्ता नेताहरूलाई आफ्नो विरासत जोगाउन हम्मे-हम्मे परेको छ।
विगतमा ५२ सिटसम्म जितेर राष्ट्रिय राजनीतिमा निर्णायक बनेका मधेसवादी दलहरू यतिबेला आन्तरिक विभाजन र सत्ताको लुछाचुँडीका कारण थकित देखिएका छन् । उपेन्द्र यादव नेतृत्वको जसपा नेपाल, सीके राउतको जनमत पार्टी र महन्थ ठाकुरको लोसपा जस्ता शक्तिहरू अस्तित्व जोगाउनकै लागि विभिन्न गठबन्धन र कार्यगत एकता गर्न विवश छन् ।
अघिल्लो निर्वाचनमा पराजित भएका उपेन्द्र यादव यसपटक सुरक्षित क्षेत्र खोज्दै सप्तरी-३ पुगेका छन् भने नयाँ शक्तिका रूपमा उदाएका सीके राउत आफ्नै पूर्वसहकर्मीहरूको विद्रोह र नयाँ दलहरूको चुनौती झेल्दै छन् । मधेस आन्दोलनको राप र तापले सिर्जना गरेको भावना बिस्तारै सुस्ताउँदै जाँदा मतदाताहरूले नयाँ विकल्प खोज्न थालेको सङ्केत यसपटकको चुनावी माहोलले प्रस्ट पारेको छ ।
रास्वपा र कांग्रेसको बढ्दो सक्रियताले मधेसको परम्परागत राजनीतिको मियो नै हल्लिएको छ । जनकपुरदेखि पर्सा सम्मका जिल्लाहरूमा बालेन शाहले सिर्जना गरेको लहर र गगन थापाले कांग्रेसभित्र भरेको नयाँ ऊर्जाले मधेसवादी नेताहरूलाई आफ्नै निर्वाचन क्षेत्रमा केन्द्रित हुन बाध्य बनाएको छ । मधेसका स्थानीय नेताहरू समेत यसपटकको चुनाव २०६४ सालको जस्तै उथलपुथलकारी हुन सक्ने स्वीकार गर्छन् ।
वैचारिक सिद्धान्त भन्दा पनि डेलिभरी र नयाँ अनुहारको खोजीमा रहेका मधेसी मतदाताको बदलिँदो मनोविज्ञानले वर्षौँदेखि मधेसमा शासन गर्दै आएका अनुहारहरूका लागि यसपटकको अग्निपरीक्षा निकै चुनौतीपूर्ण हुने निश्चित देखिएको छ ।
