२४ असोज, काठमाडौं । कतारमा हमास वार्ताकारमाथि इजरायलले गरेको आक्रमणपछि शान्तिको सम्भावना लगभग असम्भवजस्तै देखिएको अवस्थामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायल र हमासबीच बाँकी सबै बन्धकको रिहाइसँग सम्बन्धित ऐतिहासिक सम्झौता गराएका छन्। यस सम्झौताले गाजा युद्ध अन्त्यको दिशामा निर्णायक मोड ल्याएको विश्लेषण गरिएको छ।
ट्रम्प र उनका पूर्ववर्ती जो बाइडेनले करिब दुई वर्षदेखि प्रयास गर्दै आएको लक्ष्य—सम्पूर्ण बन्धकको रिहाइ—अब साकार हुने सम्भावना देखिएको छ। सम्झौतामा इजरायलले एक हजारभन्दा बढी प्यालेस्टिनी बन्दी रिहा गर्ने तथा गाजाबाट आंशिक फिर्ती गर्ने सहमति जनाएको छ। हमासले ७ अक्टोबरको आक्रमणमा अपहरण गरिएका सबै बन्धक (बाँचेका र शवहरू) फिर्ता गर्नेछ।
ट्रम्पको असामान्य शैली, असाधारण परिणाम
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको विशिष्ट र अक्सर विवादास्पद कूटनीतिक शैलीले यस सफलतामा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिन्छ। सुरुमा गाजामा इजरायललाई स्वतन्त्र रूपमा कारबाही गर्न दिँदा उनी आलोचित भए पनि, कतारको दोहा सहरमा हमास वार्ताकार नजिकै भएको इजरायली आक्रमणपछि ट्रम्पले तुरुन्त हस्तक्षेप गर्दै नेतान्याहुलाई युद्ध रोक्न स्पष्ट सन्देश पठाए।
“अमेरिकी राष्ट्रपतिले पहिलोपटक इजरायली प्रधानमन्त्रीलाई ‘पालना गर्नुपर्छ, होइन भने परिणाम भोग्नुपर्छ’ भनेका छन्,” कार्नेगी संस्थानका आरोन डाभिड मिलर भन्छन्।
बाइडेनको तुलनामा ट्रम्पको ‘दबदबा’
जो बाइडेनको कार्यकालभर नेतान्याहुसँगको सम्बन्ध कमजोर रह्यो। गाजामा इजरायली आक्रमणको विषयमा डेमोक्र्याटिक पार्टीभित्र मतभेद भएका कारण बाइडेन निकै सन्तुलित भूमिका निर्वाह गर्न बाध्य भए। तर ट्रम्पले भने इजरायल र नेतान्याहुमाथि सार्वजनिक र निजी दुवै रूपमा दबाब दिन सके।
ट्रम्पको नेतान्याहुसँगको आत्मीयता र साउदी, यूएई, कतारसँगको व्यक्तिगत सम्बन्धले अरब देशहरूलाई पनि सम्झौतामा तान्न सजिलो बनाएको बताइन्छ। दोहामा भएको इजरायली आक्रमणपछि उनले नेतान्याहुसँग बसेर कतारसँग व्यक्तिगत माफीसमेत मागेका थिए।
गल्फ र युरोपेली कूटनीति : नयाँ समीकरण
अरब राष्ट्रहरूको समर्थन जुटाउन ट्रम्पले गल्फ मुलुकहरूसँग आफ्नो पुरानो व्यापारिक सम्बन्ध प्रयोग गरे। यसै क्रममा फ्रान्स र साउदी अरेबियाले अघि सारेको नयाँ शान्ति अवधारणालाई उनले समेट्दै २० बुँदे प्रस्ताव प्रस्तुत गरे, जसमा भविष्यमा प्यालेस्टिनी राज्यको सम्भावनाको उल्लेखसमेत छ।
युरोपेली देशहरूले गाजामा इजरायली कारबाहीको निन्दा गरेपछि अमेरिका र युरोपबीच ऐतिहासिक फाटो आएको थियो। यस्तो अवस्थामा ट्रम्पले यूरो–अरब गठबन्धनको पक्षमा उभिँदै इजरायलमाथि दबाब बढाएका थिए।
नोबेलको चर्चा
अब केही घण्टामै नोबेल शान्ति पुरस्कारको घोषणा हुँदैछ। ट्रम्पको नाम सम्भावित सूचीमा औपचारिक रूपमा छैन, तर पछिल्लो घटनाक्रमले उनी अब ‘असम्भव’ भने नलाग्ने विश्लेषणकर्ता बताउँछन्।
ट्रम्पको यस सफलताले उनको दोस्रो कार्यकालको सबभन्दा ठूलो कूटनीतिक उपलब्धि बन्ने सम्भावना बलियो बनेको छ—त्यस्तो उपलब्धि, जुन बाइडेनले हासिल गर्न सकेनन्।
