२५ चैत, काठमाडौं । अमेरिका र इरानबिच दुई हप्ते युद्धविरामको नाटकीय घोषणा भएसँगै शिथिल बनेको विश्व अर्थतन्त्रमा एकाएक उत्साह र राहतको लहर छाएको छ ।
हप्तौँदेखि जारी तनाव र सैन्य टकरावका कारण अनिश्चित बनेको विश्व बजारले बुधबार सुखद प्रतिक्रिया जनाएको छ, जसमा कच्चा तेलको मूल्यमा १५ प्रतिशतसम्मको भारी गिरावट र विश्वभरका प्रमुख सेयर बजारहरूमा आएको उल्लेख्य सुधार प्रमुख छन् ।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको नागरिक पूर्वाधार ध्वस्त पार्ने आफ्नो अन्तिम समयसीमा सकिनु ठीक दुई घण्टाअघि मात्रै युद्धविरामको प्रस्ताव स्वीकार गरेपछि लगानीकर्ताहरूमा सन्त्रास हटेर सकारात्मक ऊर्जा सञ्चार भएको देखिएको हो ।
होर्मुज जलमार्गको रणनीतिक महत्त्व र आपूर्ति सहजता
बजारमा देखिएको यो नाटकीय परिवर्तनको मुख्य कडी विश्वको २० प्रतिशत इन्धन ओसार्ने रणनीतिक महत्त्वको होर्मुज जलमार्ग हो । युद्धका कारण ठप्प प्रायः बनेको यो मार्ग पुनः सुचारु हुने आशाले ऊर्जा संकट टर्ने बलियो संकेत दिएको छ ।
यसै घोषणाको तत्कालै प्रभाव अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा स्पष्ट रूपमा देखिएको छ, जहाँ अमेरिकी कच्चा तेलको फ्युचर्स मूल्य प्रतिब्यारल ९६।३१ डलर र ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य ९५.३६ डलरमा झरेको छ । तेलको भाउ घट्दा विश्वव्यापी महँगी नियन्त्रणमा आउने विश्वासमा लगानीकर्ताहरू अब जोखिम मोल्न तयार देखिएका छन् ।
विश्वव्यापी सेयर बजारमा उछाल र मुद्रा विनिमयमा प्रभाव
आर्थिक तनाव कम भएसँगै सुरक्षित मानिएको अमेरिकी डलरको माग घटेर सेयर बजारमा लगानी ओइरिएको छ । न्युयोर्कको एस एण्ड पी ५०० देखि युरोपेली बजारसम्म हरियाली छाएको छ भने एसियाली बजारमा जापान र दक्षिण कोरियाका सूचकहरूमा यति तीव्र उछाल आयो कि केही समयका लागि कारोबार नै स्थगित गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भयो । डलरको तुलनामा अस्ट्रेलियन डलर र युरोको मूल्यमा आएको सुधारले पनि बजारको फेरिएको मनोविज्ञानलाई थप पुष्टि गरेको छ ।
भविष्यको अनिश्चितता र विज्ञहरूको विश्लेषण
यद्यपि, यो सुधारलाई विज्ञहरूले तत्कालका लागि अल्पकालीन राहतको रूपमा मात्रै विश्लेषण गरेका छन् । साक्सो बैंक जस्ता वित्तीय संस्थाका रणनीतिकारहरूका अनुसार यो उत्साह स्थायी शान्तिमा परिणत हुन्छ वा हुँदैन भन्ने कुरा आगामी दुई हप्तामा हुने वार्ता र बिमा कम्पनीहरूले होर्मुज जलमार्गमा ढुवानीका लागि देखाउने तत्परतामा निर्भर रहनेछ ।
अमेरिकी ट्रेजरी नोटहरूको प्रतिफलमा आएको गिरावटले फेडरल रिजर्भबाट ब्याजदर घट्न सक्ने आशा जगाए पनि युद्धको मूल राजनीतिक जड अझै कायमै रहेकाले बजार पूर्ण रूपमा जोखिममुक्त भइसकेको छैन । यसर्थ, अहिलेको यो आर्थिक सुधारलाई आगामी वार्ताको नतिजाले कुन दिशा दिनेछ भन्ने कुरामा विश्वभरका आर्थिक विश्लेषकहरूको गहिरो चासो रहेको छ ।
