२८ जेठ,काठमाडौं । इरानले विश्वकै महत्वपूर्ण व्यापारिक तथा ऊर्जा आपूर्ति मार्गमध्ये एक मानिने स्ट्रेट अफ हर्मुज पूर्ण रूपमा बन्द गरेको घोषणा गरेको छ। अमेरिकी सैन्य कारबाहीको जवाफस्वरूप यस्तो कदम चालिएको इरानको दाबी छ।
इरानको संयुक्त सैन्य कमान्डले जारी गरेको वक्तव्यमा क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था बिग्रिएको भन्दै जलमार्गलाई सबै प्रकारका जहाजका लागि बन्द गरिएको उल्लेख गरिएको छ। साथै, जलमार्ग पार गर्ने प्रयास गर्ने जहाजमाथि कारबाही गरिने चेतावनी समेत दिइएको छ।
फारसको खाडीलाई विश्व बजारसँग जोड्ने स्ट्रेट अफ हर्मुज विश्व ऊर्जा व्यापारको प्रमुख केन्द्र मानिन्छ। विश्वमा खपत हुने कच्चा तेलको करिब पाँचौं हिस्सा तथा ठूलो परिमाणमा तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) यही मार्गबाट ओसारपसार हुने भएकाले यसको अवस्थाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्दछ।
इरानको घोषणापछि अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा तत्काल प्रभाव देखिएको छ। तेलको मूल्य बढ्न थालेको छ र आपूर्ति अवरोधको चिन्ता बढेको छ। विश्लेषकहरूले जलमार्ग लामो समय बन्द रहे विश्वव्यापी ऊर्जा संकट गहिरिन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
साउदी अरब, इराक, कुवेत, संयुक्त अरब इमिरेट्स र कतारजस्ता प्रमुख तेल निर्यातक राष्ट्रहरूका लागि यो मार्ग अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। जलमार्गमा अवरोध उत्पन्न हुँदा एसियाका भारत, चीन, जापान र दक्षिण कोरियासहित ऊर्जा आयातमा निर्भर मुलुकहरू बढी प्रभावित हुन सक्ने आकलन गरिएको छ।
यता अमेरिकी पक्षले भने जलमार्ग पूर्ण रूपमा बन्द भएको दाबीलाई अस्वीकार गर्दै केही व्यावसायिक जहाजहरू अझै आवतजावत गरिरहेको जनाएको छ।
बढ्दो अमेरिका–इरान तनावका बीच आएको यो घोषणालाई मध्यपूर्व संकटको नयाँ चरणका रूपमा हेरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले संयम अपनाउन र कूटनीतिक माध्यमबाट विवाद समाधान गर्न दुवै पक्षलाई आग्रह गरिरहेको छ।
यस घटनाको प्रभाव नेपालमा पनि पर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इन्धनको मूल्य बढेमा त्यसको असर पेट्रोलियम पदार्थको आयात लागतमार्फत नेपाली बजारमा समेत देखिन सक्ने अर्थविद्हरूको भनाइ छ।
