८ साउन, काठमाडौं । गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नेपालको वैदेशिक व्यापार आकारका हिसाबले विस्तार भए पनि आयात र निर्यात बीचको फराकिलो अन्तरका कारण मुलुकले पुनः भारी व्यापार घाटा व्यहोर्नुपरेको छ ।
भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्क अनुसार गत आवमा कूल वैदेशिक व्यापार १५ दशमलव ८८ प्रतिशतले बढेर २४ खर्ब ११ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा २० खर्ब ८१ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ बराबरको व्यापार भएकोमा यस वर्ष व्यापारको कुल परिमाण बढेको देखिए पनि देशको अर्थतन्त्रमा आयातको चाप भने झनै थपिएको छ ।
वैदेशिक व्यापारको समग्र संरचनालाई विश्लेषण गर्दा नेपाल अझै पनि पूर्ण रूपमा आयातमा निर्भर रहेको स्पष्ट हुन्छ । समीक्षा अवधिमा २० खर्ब ९६ अर्ब ३७ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १६ दशमलव २० प्रतिशतको वृद्धि हो ।
यसको तुलनामा देशबाट हुने निर्यातको हिस्सा भने निकै न्यून छ । गत वर्ष नेपालबाट ३ खर्ब १५ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ बराबरको मात्र वस्तु तथा सेवा निर्यात भएको छ । यद्यपि, निर्यात अघिल्लो वर्षको तुलनामा १३ दशमलव ८१ प्रतिशतले बढेको देखिए पनि कुल व्यापारको आकार र आयातको परिमाणको तुलनामा यो वृद्धिले व्यापार घाटा कम गर्न खासै सहयोग पुर्याउन सकेको छैन ।
आयातको तीव्र वृद्धि र निर्यातको सुस्त गतिले गर्दा नेपालको व्यापार घाटा १७ खर्ब ८१ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको १५ खर्ब २७ अर्ब ९ करोड रुपैयाँको तुलनामा व्यापार घाटामा सोझै साढे २ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको बढोत्तरी हुनुले मुलुकको शोधानन्तर स्थिति र विदेशी विनिमय सञ्चितिमा थप दबाब सिर्जना गर्ने देखिन्छ ।
स्वदेशी उत्पादन वृद्धि गरी निर्यात प्रवर्द्धन गर्ने र अनावश्यक आयात नियन्त्रण गर्ने नीतिगत प्रयासहरू प्रभावकारी हुन नसक्दा वैदेशिक व्यापारको यो असन्तुलन वर्षैपिच्छे झनै गहिरिँदै गएको विश्लेषण गर्न सकिन्छ ।
